Негізгі құралдарды есептен шығару және кәдеге жаратуды рәсімдеу: Қалпына келтіруге жатпайтын негізгі құралдарды құжат жүзінде рәсімдеу

Негізгі құралдарды есептен шығару және кәдеге жаратуды рәсімдеу

Инвентаризация кезінде пайдалануға жарамсыз болған негізгі құралдар (НҚ) анықталуы мүмкін. Бұл объектілер физикалық немесе моральдық тұрғыда тозған, әрі қалпына келтіруге жатпайтын жағдайда болады. Мұндай НҚ-ны баланстан шығару және кәдеге жарату рәсімдері маңызды.

МСФО 16-ға сәйкес есептен шығару

МСФО (IAS) 16-ға сәйкес, егер НҚ бұдан әрі пайдаланылмаса және болашақта экономикалық пайда әкелмесе, сондай-ақ бүліну, жоғалу, физикалық немесе моральдық тозу жағдайында, мұндай НҚ есептен шығарылуға жатады.

Есептен шығару рәсімі

ЖШС бұйрықпен НҚ-ны есептен шығару жөніндегі комиссияны тағайындауы тиіс. Комиссия келесілерді ресімдейді:

• НҚ есептен шығару себебі көрсетілген бұйрық;
• Техникалық сараптама актісі.

Бухгалтерлік есепте НҚ-ны есептен шығару келесі құжаттармен ресімделеді:

• «Ұзақ мерзімді активтердің шығарылуын (есептен шығарылуын) рәсімдеу актісі» ДА-3 нысаны;
• «Көлік құралдарын есептен шығару актісі» ОС-2 нысаны (көлік құралдарына қатысты).

Актілер нысандары ҚР ҚМ-нің 2012 жылғы 20 желтоқсандағы №562 бұйрығымен бекітілген.

Бухгалтерлік жазба

Толық амортизацияланған НҚ-ны есептен шығару бухгалтерлік жазбада мынадай түрде көрсетіледі:

Дт 2420 «Негізгі құралдардың амортизациясы»Кт 2410 «Негізгі құралдар»

Кәдеге жарату рәсімі

НҚ-ны кәдеге жарату үшін ұйым басшысы НҚ кәдеге жарату туралы бұйрық шығарады және оны орындауға жауапты тұлғаны тағайындайды. Бұйрықта кәдеге жаратудың қалай жүргізілетіні көрсетіледі — өз күшімен немесе арнайы компанияларға тапсыру арқылы.

Кәдеге жаратумен лицензиясы бар мамандандырылған ұйымдар айналысады. Мұндай компаниямен шарт жасасу қажет. Кейбір кәдеге жаратушы кәсіпорындар істен шыққан көлік құралдарын, жабдықтарды сатып алумен де айналысады. Бұл жағдайда берілген объект үшін белгілі бір сома алуға болады.

Егер кәдеге жаратуды мамандандырылған компания жүргізсе, НҚ тапсыру қабылдау-тапсыру актісімен ресімделеді. Кейін кәдеге жаратушы кәсіпорын «Кәдеге жарату актісін» беруге міндетті.

Ескеріңіз: егер кәдеге жаратылатын объект көлік құралы болса, оны кәдеге жаратуға берер алдында арнайы ХҚКО-да («Азаматтарға арналған үкімет» МК ҰАО) мемлекеттік тіркеуден шығару қажет.

Егер кәдеге жаратуды компанияның өзі жүзеге асырса, онда НҚ кәдеге жарату актісі «Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы» заңның 7-бабы 3-тармағы талаптарына сәйкес ресімделеді.

Демонтаж кезінде кейін пайдалануға болатын бөлшектер немесе қосалқы бөлшектер қалуы мүмкін. Мұндай бөлшектерді есепке алу үшін «Ұзақ мерзімді активтерді бөлшектеу және демонтаждау кезінде алынған қорларды кіріске алу актісі» толтырылады.