Сынақ мерзімі: қызметкер мен жұмыс беруші арасындағы ауызша ескерту мүмкіндігі мен міндетті отработка туралы сұрақтар

Сынақ мерзімі, әдетте, 3 айды құрайды және жұмыс беруші мен қызметкерге бір-бірін бағалауға мүмкіндік береді. Бұл кезеңде жұмыс беруші қызметкердің кәсіби сапаларын, ал қызметкер жұмыс жағдайлары мен төлемді бағалай алады. Сынақ мерзімі аяқталғаннан кейін жұмыс беруші қызметкерді кәсіби сапалары қанағаттандырмаса, жұмыстан босата алады. Сонымен қатар, қызметкер де өз еркімен жұмыстан шыға алады.

Алайда, сынақ мерзімі аяқталмаған жағдайда, егер қызметкер компанияны ұнатпаса, ол міндетті түрде бір ай жұмыс істеп беруі тиіс пе? Жай ғана жұмыс берушіні ауызша ескертіп, жұмыстан кетуге бола ма? Бұл сұраққа жауап беру үшін Қазақстан Республикасының Еңбек кодексіне назар аударайық.

Сынақ мерзімі еңбек шартында көрсетілуі мүмкін, бұл Еңбек кодексінің 36-бабында қарастырылған. Сынақ мерзімі еңбек шартында көрсетілген жұмыс басталған күннен басталады.

Еңбек кодексінің 33-бабына сәйкес, еңбек шарты жазбаша түрде кемінде 2 дана болып жасалады, олардың бірі қызметкерде сақталады. Қызметкер еңбек функциясын орындауға еңбек шарты жасалғаннан кейін ғана жіберілуі тиіс. Олай болмаған жағдайда жұмыс берушіге айыппұл салынады (ӘҚБтК 86-бабы).

Еңбек кодексінің 56-бабына сәйкес, қызметкер өз еркімен жұмыстан шығуға құқылы, бірақ ол туралы жұмыс берушіні кемінде бір ай бұрын хабарлауы тиіс. Еңбек шартында тараптардың келісімімен ұзақ мерзім белгіленуі мүмкін.

Еңбек шартын мерзімінен бұрын бұзу жұмыс берушінің жазбаша келісімімен жүзеге асырылуы мүмкін. Егер жұмыс беруші еңбек шартын орындамаса (мысалы, жағдай жасамаған, жалақыны кешіктірген немесе мүлде төлемеген болса), қызметкер жұмыс берушіге шарт талаптарының орындалмағаны туралы жазбаша хабарлама жібере алады. Егер жұмыс беруші 7 жұмыс күні ішінде бұзушылықтарды жоймаса, қызметкер 3 жұмыс күні ішінде жұмыстан шығатыны туралы хабарлап, заңды негізде жұмыстан кете алады.

Сынақ мерзімінде болған қызметкер ҚР Еңбек кодексін сақтау міндетінен босатылмайды. Еңбек заңнамасының нормаларын жұмыс берушілер мен қызметкерлер де сақтауға міндетті. Сондықтан жұмыс берушіні ауызша ескертіп, жұмыстан кету немесе толыққанды жұмыс істемей-ақ жұмыстан шығу мүмкін емес, тіпті сынақ мерзімінде болса да. Бұл жағдайда жұмыс беруші қызметкерді «қызметке себепсіз келмегені үшін» (прогул) жұмыстан босата алады.

Сондықтан, қызметкер жұмыстан шығатынын жұмыс берушіге жазбаша түрде хабарлап, белгіленген мерзімде жұмыс істеп беруі тиіс.