Демалысқа арналған резервті есептеу: бухгалтерлік есептің жаңа тәсілдері Жыл басында, ай сайын және жыл қорытындысы бойынша демалысқа арналған резервті құру – бұл әрбір ұйым үшін маңызды процесс. Бухгалтерлер мен қаржы мамандары, өздерінің есептерінде де

Салық төлеушілер, соның ішінде жеке кәсіпкерлер мен жауапкершілігі шектеулі серіктестіктер, демалыс бойынша резерв құруды міндетті түрде жүзеге асыруы тиіс. Демалыс бойынша резерв – бұл компанияның демалыс ақыларын, пайдаланылмаған демалыс үшін өтемақыларды және басқа да төлемдерді жабу үшін жоспарлап отырған қаржы сомасы. Резерв ағымдағы кезеңде болашақта пайдалану үшін құрылады, бұл қызметкерлердің демалысына ақы төлеу үшін әрқашан қаражаттың болуын қамтамасыз етеді.

Компания есепті кезеңнің соңына қарай жиналған пайдаланылмаған демалыстар үшін қызметкерлерге уақтылы өтемақы төлеу мүмкіндігі болуы үшін төленетін жиналмалы демалыстарға күтілетін шығындарды бағалап, есептеуі тиіс. Қазақстан заңнамасында демалыс бойынша резервті есептеудің бірыңғай әдістемесі жоқ, сондықтан әрбір жұмыс беруші өзіне қолайлы есептеу әдісін таңдап, оны есеп саясатына бекітуі керек.

Демалыс бойынша резерв мынадай түрде құрылуы мүмкін:

• кезең басында;
• кезең соңында;
• ай сайын.

Кезең қорытындысы бойынша резервтер қосымша есептеледі немесе артық есептелген резерв сомалары есептен шығарылады.

Кезең басында демалыс бойынша резервті дұрыс құру үшін өткен кезеңнің деректерін талдау қажет. Атап айтқанда:

1. Әрбір қызметкердің кезең басына пайдаланылмаған демалыс күндерінің санын анықтау.
2. Жаңа есепті кезеңде берілетін демалыс күндерінің санын анықтау.
3. ҚР ЕК 136-бабына және ҚР ДСМ-нің 2015 ж. 30.11 №908 бұйрығымен бекітілген Орташа жалақыны есептеудің бірыңғай ережелерінің 6-тармағына сәйкес орташа жалақыны есептеу.
4. Ақылы демалыс күндерінің санын орташа жалақыға көбейту.
5. Алынған соманы 3430-шотта «Қысқа мерзімді сыйақылар бойынша бағаланатын міндеттемелер» ретінде көрсету.

Ай сайынғы демалыс резервін құру үшін Есеп саясатына ай сайын 3430-шотта «Қысқа мерзімді сыйақылар бойынша бағаланатын міндеттемелер» ретінде көрсетілетін еңбек құнының (ФОТ) пайызын белгілеу қажет. Содан кейін ай сайын пайдаланылмаған демалыстар бойынша резерв есептелгенде, бұл шығын айларға біркелкі бөлінеді.

Жыл қорытындысы бойынша демалыс резервін құру үшін қажет:

1. Әр қызметкер бойынша 31 желтоқсанға пайдаланылмаған және пайдаланылған демалыс күндерінің санын есептеу;
2. Пайдаланылған демалыс күндері бойынша бұрын есептелген демалыс резервін түзету;
3. Ағымдағы жылдың күндері бойынша қызметкердің орташа жалақысы негізінде резерв есептеу;
4. Жыл соңында пайдаланылған демалыс күндері бойынша резерв мөлшерін азайту және ағымдағы жылдың пайдаланылмаған демалыс күндері бойынша резерв сомасын есептеу жөнінде жазба жасау.

Демалыс бойынша резерв құру – еңбекті көп қажет ететін операция. Есепті әр қызметкер бойынша жүргізу керек – бұл ең дәл соманы береді. Егер құрылған резерв сомасы есепті кезең соңында есептелген демалыс ақысы мөлшерінен асып кетсе, артық есептелген резерв «қызыл сторно» әдісімен түзетіледі. Егер есептелген резерв сомасы демалыс ақысы сомасын жабуға жеткіліксіз болса, айырмашылық кезең шығындарына жатқызылады.

КТС бойынша шегерімдерге есепті кезең үшін нақты есептелген демалыс ақысы сомасы ғана жатады. Ал құрылған резерв сомасы КТС декларациясында көрсетілмейді.

Есепте демалыс бойынша резерв құру операциясы келесідей көрсетіледі:

• Қызметкерге демалыс бойынша резерв құрылды: Дт 7-бөлім шоты «Шығыстар», Кт 3430 «Қысқа мерзімді сыйақылар бойынша бағаланатын міндеттемелер»;
• Құрылған резерв есебінен демалыс есептелді: Дт 3430, Кт 3350 «Еңбекақы бойынша қысқа мерзімді кредиторлық берешек»;
• Егер резерв жеткіліксіз болса: Дт 7-бөлім шоты «Шығыстар», Кт 3350.