Салықтар мен әлеуметтік төлемдер: Қосымша жұмыс істейтін қызметкерлердің әлеуметтік қорғау аспектілері

Қоса атқару жұмысы: қызметкердің табысынан салықтар мен әлеуметтік төлемдер

Бір қызметкердің бірнеше жұмыс берушіде еңбек етуі жиі кездеседі. Әрбір жұмыс беруші қызметкердің табысынан жеке табыс салығын (ЖТС) есептеп, ұстап қалуы тиіс. Сонымен қатар, әлеуметтік төлемдер де төленуі қажет. Қоса атқарушы қызметкер бойынша салықтар мен әлеуметтік төлемдердің сомасын қалай дұрыс есептеу керек? Мұндай қызметкерлердің табысына салық салуда қандай ерекшеліктер бар? Төменде осы сұрақтарға жауап береміз.

Қоса атқару жұмысы дегеніміз не?

Қоса атқару – қызметкердің негізгі жұмыс уақытынан тыс, ақы төленетін жұмысты атқаруы. ҚР Еңбек кодексінің 1-бабы 56-тармақшасына сәйкес, қоса атқару жұмысы мынадай сипаттамаларға ие:

• жүйелі түрде ақы төленетін;
• негізгі жұмыс уақытынан тыс атқаратын;
• еңбек шарты жасалуы міндетті жұмысы.

Қоса атқарудың түрлері

Қоса атқарудың екі түрі бар:

• Сыртқы: қызметкердің негізгі жұмыс берушісі бар, ал бұл ұйымға ол негізгі жұмысынан тыс уақытта жұмысқа келеді;
• Ішкі: қызметкердің негізгі жұмыс орны осы ұйымның өзінде, бірақ ол негізгі жұмысынан тыс уақытта осы жұмыс берушінің басқа жұмысын атқарады.

Қоса атқарушы қызметкермен еңбек шартын жасау

Егер қызметкермен еңбек шарты жасалса, онда оған есептелетін жалақы сомасы анықталады. Жалақыны есептеу тәртібі еңбек шартындағы талаптарға және ұйымдағы еңбекақы төлеу ережелеріне байланысты. Есептелген жалақыдан салықтар (ЖТС, ӘС) және әлеуметтік төлемдер (МӘМС, ӘМС, МЗЖ, ҚМЗЖ) ұсталады.

Әлеуметтік төлемдер мен салықтар

Әлеуметтік төлемдер мен салықтарды есептеу кезінде әрбір төлем бойынша заңмен белгіленген шектеулерді сақтау маңызды. Мысалы:

• МӘМС жарнасы: 3% (заңның 27-бабы 1-тармақ);
• МӘМС жарнасы: 2% (заңның 28-бабы 1-тармақ);
• МЗЖ: 10% (Әлеуметтік кодекстің 248-бабы);
• ҚМЗЖ: 2,5% (Әлеуметтік кодекстің 251-бабы);
• Әлеуметтік аударымдар: 5% (Әлеуметтік кодекстің 244-бабы);
• Әлеуметтік салық: 11% (салықтық режимге байланысты).

Жеке табыс салығы (ЖТС)

Қоса атқарушыға төленген табыстан ЖТС ұстау қажет. ЖТС мөлшерлемесі 10% (ҚР СК 320-бап). Қызметкер МЗЖ мен МӘМС шегерімдерін әр жұмыс берушіде қолдана алады, ал қалған шегерімдерді тек біреуінде ғана. МЗЖ және МӘМС бойынша шегерімдерге өтініш талап етілмейді.

Қоса атқарушыны ресми рәсімдемеу

Қоса атқарушыны ресми рәсімдемеу ҚР ЕК 33-бабы 3-тармағын бұзу болып табылады. Бұл жағдайда айыппұл көзделген:

• лауазымды адамдарға – 30 АЕК;
• шағын бизнес субъектілеріне – 60 АЕК;
• орта бизнеске – 80 АЕК;
• ірі бизнеске – 150 АЕК.

Еңбек құнынан ЖТС пен әлеуметтік төлемдердің сомасын есептеу үшін тегін калькуляторды пайдалануға болады.